Jaki nawóz na ziemniaki wybrać? Najlepsze sposoby nawożenia

Dobry nawóz na ziemniaki dobiera się nie według marki, lecz na podstawie zasobności gleby, planowanego plonu i kierunku uprawy. Podstawą jest bilans NPK, analiza gleby, w tym azotu mineralnego N min, oraz uwzględnienie obornika lub innych nawozów naturalnych.

Od czego zacząć nawożenie ziemniaków?

Ziemniak ma wysokie wymagania pokarmowe, ale nadmiar składników może pogorszyć jakość bulw. Dlatego przed zakupem nawozu trzeba określić zasobność stanowiska w fosfor, potas i magnez, a także wykonać oznaczenie azotu mineralnego N min. Wynik analizy pozwala skorygować dawkę względem przewidywanego plonu.

Orientacyjnie na wytworzenie 10 t bulw z hektara ziemniak pobiera około 40 kg azotu, 15 kg fosforu w przeliczeniu na P₂O₅ oraz 55–65 kg potasu w przeliczeniu na K₂O. Nie oznacza to jednak, że właśnie taką ilość trzeba wysiać. Część składników znajduje się już w glebie, reszta pochodzi z obornika, przedplonu i mineralizacji materii organicznej.

Obornik i nawozy mineralne – jak je połączyć?

Obornik powinien być traktowany jako baza nawożenia organicznego, a nawóz mineralny jako uzupełnienie brakujących składników. Dobrze przefermentowany obornik stosuje się zwykle w dawce 25–30 t/ha. Wprowadza on do gleby azot, fosfor i potas, poprawia jej strukturę oraz zwiększa zawartość próchnicy.

Najlepsze wykorzystanie obornika uzyskuje się po zastosowaniu jesienią i szybkim przykryciu go glebą. Wiosenne stosowanie jest mniej efektywne, szczególnie gdy materiał nie zdąży się rozłożyć przed rozpoczęciem intensywnego wzrostu roślin. Po uwzględnieniu obornika dawkę nawozu wieloskładnikowego należy zmniejszyć, zwłaszcza na stanowiskach o wysokiej zasobności w potas.

O wyborze nawozu decydują przede wszystkim:

• Wynik analizy gleby – szczególnie zawartość fosforu, potasu, magnezu i azotu mineralnego N min.
• Przedplon – jego resztki mogą dostarczać części składników i wpływać na dostępność azotu.
• Dostępność nawozów naturalnych – obornik, gnojowica lub gnojówka zmniejszają potrzebę stosowania nawozów mineralnych.
• Przeznaczenie ziemniaków – inne potrzeby mają bulwy jadalne, sadzeniaki i ziemniaki przemysłowe.

Azot, fosfor i potas – jak dopasować dawki?

Azot a kierunek uprawy

Azot zwiększa masę bulw i zawartość białka, ale jego nadmiar pobudza przede wszystkim wzrost części nadziemnej i opóźnia dojrzewanie. Może też obniżyć zawartość skrobi i witaminy C, zwiększyć ilość azotanów, powodować ciemnienie miąższu, łuszczenie skórki oraz większą podatność bulw na uszkodzenia podczas zbioru i przechowywania.

Poniższe wartości mają charakter orientacyjny. Ostateczną dawkę należy skorygować na podstawie analizy N min, zasobności gleby, przedplonu i nawożenia organicznego:

Drugą część podzielonej dawki azotu stosuje się przed wschodami albo najpóźniej przed zwarciem rzędów. Jeżeli całkowita dawka nie przekracza 60 kg N/ha, zwykle podaje się ją jednorazowo przed sadzeniem.

Fosfor i potas w żywieniu ziemniaka

Fosfor wspiera rozwój systemu korzeniowego, wpływa na liczbę zawiązywanych bulw i przyspiesza dojrzewanie. Jest mało ruchliwy w glebie, dlatego nawóz fosforowy trzeba dokładnie wymieszać z warstwą uprawną.

Potas reguluje gospodarkę wodną i efektywność transpiracji. Dobre zaopatrzenie roślin w ten składnik może poprawiać odporność na okresowe niedobory wody, zawartość skrobi oraz trwałość bulw. Wpływa również na ograniczenie ciemnienia miąższu i podatności na uszkodzenia mechaniczne. Nie należy jednak zwiększać dawki bez kontroli, ponieważ nadmiar potasu może pogorszyć parametry jakościowe bulw.

Na stanowiskach ubogich w potas można rozważyć nawóz kompleksowy o wysokiej zawartości tego składnika, na przykład LUBOFOS POD ZIEMNIAKI o składzie NPK 3,5-7-25 z wapniem, magnezem i siarką. Sam skład produktu nie zastępuje jednak analizy gleby. Dawka powinna wynikać z zasobności stanowiska, planowanego plonu i ilości składników wniesionych z obornikiem.

Kiedy stosować nawóz na ziemniaki?

Termin aplikacji zależy głównie od zwięzłości gleby i ruchliwości składnika. Fosfor i potas stosuje się przed sadzeniem, ponieważ nawożenie pogłówne jest mało efektywne. Azot również najczęściej podaje się wiosną, a przy odmianach późnych lub ziemniakach przemysłowych część dawki można przesunąć na okres przed zwarciem rzędów.

Na glebach lekkich jesienne stosowanie obornika lub nawozów azotowych może zwiększać ryzyko wymywania składników do głębszych warstw i wód gruntowych. Dlatego takie stanowiska wymagają wiosennego planowania dawek oraz unikania nawożenia „na zapas”.

Ostrzeżenie: nawozów nie należy pozostawiać na powierzchni gleby. Granulat trzeba wymieszać z warstwą uprawną na głębokość dostosowaną do technologii przygotowania stanowiska. W przypadku LUBOFOSU zalecane jest wymieszanie z glebą na około 10–20 cm przed sadzeniem.

Lista kontrolna przed zakupem nawozu

Przed wyborem nawozu przejdź przez następującą kolejność:

1. Wykonaj analizę gleby obejmującą fosfor, potas, magnez oraz odczyn.
2. Zbadaj azot mineralny N min i oszacuj przewidywany plon.
3. Uwzględnij przedplon, obornik, gnojowicę lub inne źródła składników.
4. Wybierz nawóz wieloskładnikowy o proporcji P:K dopasowanej do zasobności gleby.
5. Ustal termin aplikacji według typu gleby i wymieszaj granulat z warstwą uprawną.

Najbezpieczniejsza strategia to analiza gleby, bilans składników, uwzględnienie nawożenia organicznego i dopiero wtedy zakup nawozu mineralnego. W przypadku trudności z interpretacją wyników N min lub zasobności gleby dawkę należy skonsultować z doradcą agrotechnicznym.