Kiedy siać gorczycę na nawóz zielony?

Gorczycę na nawóz zielony najlepiej siać od końca lipca do połowy sierpnia, najczęściej między 25 lipca a 15 sierpnia. Taki termin daje roślinie czas na szybki wzrost i wytworzenie dużej biomasy przed jesiennymi przymrozkami. Siew we wrześniu zwykle oznacza znacznie mniejszą masę zieloną, natomiast zbyt wczesny wysiew może przyspieszyć kwitnienie i zdrewnienie łodyg.

Jakie parametry siewu zastosować?

Gorczycę białą (Sinapis alba) wysiewa się najczęściej bezpośrednio po zbiorze zbóż, po wykonaniu płytkiej uprawki pożniwnej. Nasiona powinny trafić do wilgotnej, wyrównanej warstwy gleby. Najważniejsze parametry przedstawia tabela:

Nasiona można wysiać siewnikiem poplonowym albo rzutowo, a następnie płytko wymieszać z glebą. Siew rzutowy jest szybki, lecz mniej równomierny. Przy niedoborze wilgoci ważniejsze od samego terminu staje się umieszczenie nasion w warstwie, w której mogą szybko rozpocząć kiełkowanie.

Dlaczego warto siać gorczycę na zielony nawóz?

Gorczyca szybko wschodzi i w krótkim okresie wegetacji tworzy zwartą okrywę. Jej system korzeniowy, z charakterystycznym korzeniem palowym, rozluźnia glebę i poprawia jej napowietrzenie. Po przyoraniu zielona masa dostarcza materii organicznej, ale jej wartość zależy od terminu zakończenia uprawy i stanu roślin.

Najważniejsze korzyści z zastosowania gorczycy jako międzyplonu to:

• Poprawa struktury gleby – korzeń palowy spulchnia głębsze warstwy i ułatwia przemieszczanie wody.
• Ochrona składników pokarmowych – rośliny pobierają część azotu i innych składników, ograniczając ich wymywanie jesienią.
• Działanie fitosanitarne – glukozynolany obecne w gorczycy mogą ograniczać część patogenów glebowych i nicieni.
• Ograniczenie zachwaszczenia i erozji – gęsta okrywa szybciej zasłania glebę, zmniejszając parowanie oraz spływ powierzchniowy.

Działanie fitosanitarne nie zastępuje prawidłowego płodozmianu. Gorczyca pozostaje rośliną kapustowatą, dlatego jej obecność w zmianowaniu trzeba oceniać razem z wcześniejszymi i następczymi uprawami.

Na co uważać przy siewie gorczycy?

Gorczycy nie należy wysiewać po rzepaku ani po innych roślinach kapustowatych. Dotyczy to między innymi kapusty, brokułu, kalafiora, rzodkiewki i rzodkwi. Gorczyca i te rośliny należą do tej samej rodziny, więc ich następstwo może zwiększać ryzyko kumulacji wspólnych chorób i szkodników.

Szczególne znaczenie ma kiła kapusty, której zarodniki mogą długo przetrwać w glebie. Problemem są także choroby typowe dla upraw kapustowatych, w tym sucha zgnilizna kapustnych. Z tego powodu gorczyza nie powinna być traktowana jako bezpieczny poplon na stanowisku przeznaczonym później pod rzepak lub warzywa kapustne.

Drugim błędem jest zbyt późne przyoranie. Najlepiej zakończyć uprawę, gdy rośliny są jeszcze zielone, a łodygi miękkie. Po kwitnieniu gorczyca może zawiązywać nasiona i stopniowo drewnieć. Zdrewniała masa rozkłada się wolniej, a mikroorganizmy rozkładające bogate w celulozę resztki zużywają azot z gleby. W efekcie może pojawić się głód azotowy, szczególnie odczuwalny przez roślinę następczą.

Nie należy też zakładać, że gorczyca w każdych warunkach wytworzy dużą biomasę. Na bardzo lekkiej, suchej glebie wschody mogą być nierówne, a rośliny nie zdążą rozwinąć się przed ochłodzeniem. W takiej sytuacji wcześniejszy siew, dobre przygotowanie gleby i zachowanie wilgoci po zbiorze mają większe znaczenie niż zwiększanie normy wysiewu.

Co zrobić z gorczycą jesienią?

Wybór między przyoraniem a pozostawieniem roślin w formie mulczu zależy od sposobu prowadzenia gospodarstwa, rodzaju gleby i wymagań danego programu. Postępowanie może wyglądać następująco:

1. Oceń stan roślin. Zabieg wykonaj przed pełnym kwitnieniem, gdy gorczyca jest zielona i nie ma zdrewniałych łodyg.
2. Wybierz przyoranie jesienne. W tradycyjnej uprawie rozdrobnioną masę można przyorać zwykle na głębokość 20–25 cm, najpóźniej przed utrwaleniem się zimy. Takie rozwiązanie przyspiesza kontakt resztek z glebą i ich rozkład.
3. Wybierz mulczowanie. W systemie bezorkowym lub w gospodarstwach objętych wymaganiami dotyczącymi międzyplonów gorczycę pozostawia się do przemarzania. Wiosną resztki można płytko wymieszać z glebą albo wysiać roślinę następczą w mulcz.
4. Sprawdź zasady programu. Wymogi programów rolnośrodowiskowych, w tym terminy utrzymania międzyplonu i możliwości stosowania nawozów, mogą się zmieniać. Przed zabiegiem należy sprawdzić aktualne wytyczne ARiMR.

Przyoranie zwykle ułatwia szybszy rozkład zielonej masy, natomiast mulcz dłużej chroni powierzchnię gleby przed erozją, wysychaniem i wymywaniem składników. Na ciężkich, zwięzłych stanowiskach jesienne przyoranie może poprawić strukturę gleby, a na lżejszych glebach pozostawienie okrywy ogranicza straty wilgoci. W obu wariantach nie należy dopuszczać do pełnego dojrzenia nasion.

Najbezpieczniejszy schemat to siew gorczycy po zbiorze zbóż, między końcem lipca a połową sierpnia, a następnie zakończenie uprawy przed pełnym kwitnieniem. Zanim wybierzesz stanowisko, sprawdź jednak, czy w płodozmianie nie występował rzepak ani inna roślina kapustowata.