Po burakach czerwonych najlepiej wysiać rośliny strączkowe, takie jak groch, fasola lub bób, a także warzywa liściowe, cebulę i czosnek. Trzeba jednak zachować co najmniej 4-letnią przerwę przed ponowną uprawą buraków, szpinaku i boćwiny. Buraki mają głęboki system korzeniowy i wysokie wymagania pokarmowe, dlatego po zbiorze stanowisko często potrzebuje uzupełnienia składników oraz poprawy struktury gleby.
Dlaczego wybór roślin po burakach ma znaczenie?
Burak czerwony pobiera z gleby znaczne ilości azotu, fosforu i potasu. Jego korzenie sięgają głębiej niż korzenie wielu warzyw liściowych, więc roślina korzysta także z zasobów znajdujących się w niższych warstwach podłoża. Po zbiorze gleba może być zubożona, szczególnie gdy buraki rosły na tym samym stanowisku przez kilka sezonów.
Nie oznacza to, że po burakach trzeba pozostawić grządkę bez uprawy. Należy jednak wybrać rośliny o innych wymaganiach pokarmowych i odmiennym systemie korzeniowym. Dobrze zaplanowane następstwo ogranicza zmęczenie gleby i ułatwia utrzymanie jej żyzności.
Płodozmian po burakach – najważniejsza zasada
Burak należy do rodziny komosowatych. W tej samej grupie znajdują się między innymi szpinak i boćwina. Rośliny te mogą być podatne na podobne patogeny glebowe oraz szkodniki, w tym nicienie, a szczególnie mątwika burakowego. Powtarzanie tej samej rodziny na jednej grządce sprzyja ich namnażaniu.
Przerwę w uprawie buraków i innych komosowatych należy zaplanować na co najmniej 4 lata. W tym czasie na stanowisku powinny rosnąć gatunki z innych rodzin. Sama zmiana odmiany buraka nie rozwiązuje problemu, ponieważ nie zmienia wymagań rośliny ani zagrożeń związanych z patogenami pozostającymi w glebie.
Co siać po burakach czerwonych?
Najlepszym wyborem są rośliny, które nie powtarzają potrzeb buraka. Szczególnie przydatne są strączkowe. Dzięki symbiozie z bakteriami brodawkowymi mogą wiązać azot atmosferyczny, a ich resztki korzeniowe i części nadziemne pomagają wzbogacić podłoże.
Na stanowisku po burakach sprawdzą się także warzywa o płytszym systemie korzeniowym. Korzystają one z innej części profilu glebowego i nie powielają w takim stopniu obciążenia stanowiska.
Rośliny, które można wysiać lub posadzić po burakach, obejmują:
- Groch, fasolę i bób – rośliny strączkowe wspierające bilans azotu w glebie.
- Sałatę, rukolę, endywię i roszponkę – warzywa liściowe o krótkim okresie wegetacji i płytkim systemie korzeniowym.
- Cebulę, czosnek i por – gatunki z innej rodziny botanicznej niż burak, przydatne w zróżnicowanym płodozmianie.
- Ogórki i cukinię – możliwe po poprawie zasobności gleby kompostem lub innym nawozem organicznym.
- Pszenicę ozimą lub inne zboża – rozwiązanie stosowane przede wszystkim na większych stanowiskach, gdzie można wykorzystać różnicę między głębokim systemem korzeniowym buraka a płytszym ukorzenieniem zbóż.
Jeżeli gleba jest mocno wyjałowiona, dobrym rozwiązaniem może być także wysiew roślin na nawóz zielony. W małym warzywniku warto wybierać gatunki dopasowane do terminu zwolnienia grządki i planowanego siewu jesiennego lub wiosennego.
Jakich roślin nie sadzić po burakach?
Największego ryzyka należy spodziewać się po roślinach z tej samej rodziny. Ostrożność jest potrzebna także wtedy, gdy na stanowisku wcześniej występowały nicienie lub choroby odglebowe. W takiej sytuacji sama zmiana gatunku może nie wystarczyć, jeśli nowa roślina jest podatna na te same zagrożenia.
| Roślina | Dlaczego jej nie wybierać bezpośrednio po burakach? |
|---|---|
| Inne buraki | Należą do tej samej grupy botanicznej, mają podobne wymagania i mogą podtrzymywać problemy z mątwikiem oraz chorobami glebowymi. |
| Szpinak | Jest blisko spokrewniony z burakiem i może dzielić z nim część patogenów oraz szkodników. |
| Boćwina | Należy do komosowatych, więc nie przerywa rotacji i nie ogranicza ryzyka związanego z tą rodziną. |
| Komosa ryżowa | Jako przedstawicielka komosowatych może podtrzymywać ciągłość upraw roślin żywicielskich dla tych samych zagrożeń. |
Nie trzeba natomiast automatycznie wykluczać wszystkich warzyw kapustnych. Jeśli na grządce nie występowały choroby typowe dla tych roślin, mogą pojawić się w dalszej rotacji. Przy podejrzeniu nicieni lub innych problemów glebowych lepiej jednak wybrać gatunek z odleglejszej grupy botanicznej.
Jak przygotować glebę po zbiorze buraków?
Regeneracja stanowiska nie wymaga skomplikowanych zabiegów, ale powinna uwzględniać odczyn, zasobność i strukturę podłoża. Kolejność prac może wyglądać następująco:
- Usuń chore resztki buraków, a zdrowe liście przeznacz na kompost lub pozostaw po rozdrobnieniu, jeśli nie noszą oznak infekcji.
- Sprawdź pH gleby. Dla większości warzyw korzystny jest odczyn zbliżony do obojętnego, a dokładne zalecenia zależą od planowanej rośliny.
- Uzupełnij materię organiczną, stosując dojrzały kompost lub dobrze rozłożony obornik.
- Spulchnij podłoże bez nadmiernego rozdrabniania i przesuszania, szczególnie gdy po zbiorze jest zbite lub tworzy skorupę.
- Przy silnym wyjałowieniu wysiej roślinę na nawóz zielony zamiast od razu zakładać wymagającą uprawę.
Po burakach najlepiej zaplanować zmianę rodziny botanicznej i wykorzystać rośliny strączkowe albo liściowe. Najważniejszy jest nieprzerwany, co najmniej czteroletni płodozmian bez buraków, szpinaku i boćwiny na tym samym stanowisku.
